در صنایع بالادستی و استراتژیک نظیر نفت، گاز، پتروشیمی، فولاد، معدن و نیروگاهی، ترانسفورماتور فراتر از یک تجهیز الکتریکی، یکی از ارکان حیاتی زنجیره بهرهبرداری است. تاخیر در تامین یا انتخاب غیراصولی این تجهیز میتواند فرایند راهاندازی پروژههای کلان را ماهها به تعویق انداخته و هزینههای عملیاتی سنگینی را تحمیل کند؛ از این رو، گزینش تولیدکننده معتبر، تصمیمی راهبردی در راستای تضمین پایداری و بهرهوری اقتصادی پروژهها به شمار میرود.
نیروترانسفو در سالهای اخیر با اتکا به تعهد کیفی، توسعه مستمر دانش فنی، افزایش ظرفیت خطوط تولید و ارائه راهکارهای مهندسی متناسب با شرایط سخت کاری، سهم قابل توجهی از بازار ترانسفورماتورهای توزیع کشور را به خود اختصاص داده است.
در همین راستا، ماهنامه بینالمللی نفت، گاز و انرژی در گفتوگویی اختصاصی با مهندس عبداله اصغرنژاد، رئیس هیات مدیره نیروترانسفو، به بررسی رویکردهای مدیریتی، مزیتهای رقابتی و نقش راهکارهای مهندسی این مجموعه در توسعه زیرساختهای صنعتی کشور پرداخته است که مشروح آن را در ادامه میخوانید:
برای شروع، لطفا معرفی کوتاهی از هویت، پیشینه و جایگاه امروز نیروترانسفو ارائه بفرمایید.
نیروترانسفو بیش از آنکه صرفا یک واحد تولیدکننده باشد، مجموعهای مهندسیمحور است که ماموریت اصلی خود را ارائه راهکارهای مطمئن، کارآمد و اقتصادی در حوزه انرژی الکتریکی تعریف کرده است.
ریشه فعالیتهای ما به سال ۱۳۵۵ بازمیگردد، اما نقطه عطف و آغاز فصل نوین توسعه شرکت از سال ۱۳۹۰ و با واگذاری کامل سهام به شرکت سرمایهگذاری ارس صبا رقم خورد. در این دوران، تحولی بنیادین در ساختار مجموعه شکل گرفت؛ ماشینآلات و خطوط تولید بهطور گسترده نوسازی شدند، فناوریهای روزآمد به کار گرفته شد، نیروهای متخصص به مجموعه پیوستند و ظرفیت عملیاتی تولید با رشدی چشمگیر مواجه گردید.
امروز نیروترانسفو به عنوان یکی از تولیدکنندگان پیشرو ترانسفورماتورهای توزیع روغنی در کشور شناخته میشود و در کنار توسعه کمی ظرفیت تولید، تمرکز راهبردی خود را بر ارتقای توان طراحی، کیفیت ساخت و پاسخگویی به نیازهای فنی و اختصاصی صنایع مختلف قرار داده است.
سبد محصولات و دامنه تولیدات نیروترانسفو چه بازهای از نیازهای صنعت برق را پوشش میدهد؟
حوزه تخصصی ما تولید انواع ترانسفورماتورهای توزیع روغنی است و توانمندی طراحی و ساخت کلیه ترانسفورماتورهای توزیع از ظرفیت ۲۵ تا ۱۰ هزار کیلوولتآمپر (kVA) و تا سطح ولتاژ ۳۶ کیلوولت (kV) در مجموعه نیروترانسفو فراهم است. با این حال، مزیت کلیدی ما صرفاً در وسعت دامنه تولید خلاصه نمیشود، بلکه نقطه تمایز اصلی، تسلط کامل بر دانش فنی طراحی و ساخت متناسب با نیازهای اختصاصی هر پروژه است.
برخورداری از تیم فنی و مهندسی مستقل به ما این امکان را میدهد که انواع ترانسفورماتورهای توزیع روغنی را دقیقاً منطبق بر شرایط محیطی، استانداردهای فنی و الزامات عملیاتی کارفرما سفارشیسازی کنیم. بر همین اساس، علاوه بر ترانسفورماتورهای کمتلفات و استاندارد، طراحی و ساخت انواع محصولات ویژه نظیر ترانسفورماتورهای دوولتاژه، ترانسفورماتورهای مخصوص نیروگاههای خورشیدی و تجدیدپذیر، تجهیزات مناسب کاربردهای صنعتی سنگین و سایر نیازمندیهای خاص پروژهها در دستور کار دائمی خطوط تولید نیروترانسفو قرار دارد.
صنایع نفت، گاز و پتروشیمی به دلیل شرایط اقلیمی ویژه و حساسیت بالای فرایندها، الزامات فنی و استانداردهای سختگیرانهای در آزمونها و وندورلیستها دارند؛ نیروترانسفو چگونه به این الزامات و دغدغهها پاسخ میدهد؟
نگاه ما به صنایع مادر و استراتژیک بر پایه دو اصل اساسی «مدیریت ریسک» و «پایداری مطلق شبکه» شکل گرفته است. در محیطهای نفت، گاز و پتروشیمی، کوچکترین توقف ناخواسته در خطوط تولید (Shutdown) خسارات سنگین مالی و عملیاتی به همراه دارد؛ از این رو رویکرد مهندسی نیروترانسفو پاسخی همهجانبه به این حساسیتها است.
نخستین گام در این مسیر، انطباق کامل با مراجع ارزیابی است. نیروترانسفو با موفقیت مراحل ممیزیهای دقیق فنی را طی کرده و در وندورلیست مرکزی وزارت نفت (MOP) و شرکتهای تابعه حضور دارد؛ بنابراین کارفرمایان و پیمانکاران در فرایند تایید فنی و تامین تجهیزات با هیچ مانعی روبهرو نیستند. در کنار این موضوع، طراحی اختصاصی برای محیطهای خشن عملیاتی (Harsh Environments) از ارکان مهم مهندسی ما است. با توجه به حضور تاسیسات نفتی در شرایط مرطوب، شرجی و مجاورت گازهای خورنده و ترش، ترانسفورماتورهای ما با سامانههای عایقبندی پیشرفته و پوششهای ضدخوردگی طراحی میشوند تا دوام بدنه و تجهیزات جانبی در برابر عوامل مخرب تضمین شود.
محور دیگر، بهرهگیری از فناوری هرمتیک و روغنهای تخصصی است. توانایی طراحی ترانسفورماتورهای هرمتیک با راندمان بالا و امکان استفاده از روغنهای ویژه با طول عمر بالا یا روغنهای زیستتخریبپذیر سازگار با محیط زیست، نیاز به سرویس و نگهداری دورهای را به حداقل رسانده و بالاترین سطح ایمنی را در پتروشیمیها فراهم میآورد. همچنین برای مناطق طبقهبندیشده و مستعد خطر (Hazardous Areas)، رعایت الزامات ضدانفجار و تجهیزات جانبی محافظتشده به عنوان یک استاندارد قطعی در طراحیهای سفارشی پیادهسازی میشود.
علاوه بر این موارد، امکان تجهیز ترانسفورماتورها به سامانههای مانیتورینگ آنلاین (Online Monitoring) فراهم است. این راهکار سختافزاری و نرمافزاری به کارفرمایان اجازه میدهد پارامترهای حیاتی نظیر دما، بار الکتریکی و گازهای محلول در روغن را بهصورت لحظهای پایش کنند و با نگهداری پیشگیرانه، ریسک توقفهای ناگهانی را به صفر برسانند.
با توجه به تحولات صنعت و بازار، انتظارات کارفرمایان و مشتریان از یک تولیدکننده ترانسفورماتور چگونه تغییر کرده است؟
در بازار امروز، کارفرما صرفا به دنبال خرید یک تجهیز فیزیکی نیست، بلکه هدف اصلی او مدیریت و کاهش ریسک کلی پروژه است.
ارزش واقعی یک مجموعه صنعتی در ذات محصولی که تحویل میدهد خلاصه نمیشود، بلکه در میزان ارزشی است که در طول چرخه عمر پروژه برای مشتری خلق میکند. زمانی که بتوانیم زمان تحویل را کوتاه کنیم، ریسک بازگشت سرمایه و زمانبندی پروژه را برای کارفرما به حداقل رساندهایم. وقتی با طراحی دقیق مهندسی تلفات انرژی را کاهش میدهیم، در عمل هزینههای جاری بهرهبرداری را برای سالهای متمادی کاهش دادهایم. همچنین با طراحی محصول متناسب با شرایط واقعی و اقلیمی محل نصب، ضریب پایداری و قابلیت اطمینان شبکه را به حداکثر میرسانیم. بنابراین نگاه ما به مشتری، یک شراکت مهندسی در جهت بهینهسازی اقتصاد و امنیت پروژهها است.
یکی از شاخصههای شناختهشده نیروترانسفو در بازار، سرعت بالا در تحویل سفارشهاست؛ این مزیت عملیاتی بر پایه چه سازوکاری شکل گرفته است؟
در پروژههای صنعتی و زیرساختی، فاکتور زمان و موعد بهرهبرداری اغلب اهمیتی همتراز یا حتی بالاتر از خود تجهیز دارد. هنگامی که راهاندازی یک مجتمع پتروشیمی، پالایشگاه، نیروگاه یا خط تولید صنعتی معطل تامین ترانسفورماتور بماند، هر روز تاخیر خسارتهای سنگین مالی و عدمالنفع به سرمایهگذار تحمیل میکند.
بر همین اساس، طی سالهای اخیر تمرکز ویژهای بر چابکسازی فرایندها داشتهایم؛ با ارتقای دانش مهندسی و نرمافزارهای طراحی، بهینهسازی سیستمهای برنامهریزی تولید، افزایش ظرفیت فیزیکی خطوط ساخت و تحکیم زنجیره تامین مواد اولیه، زمان تحویل سفارشها را بهصورت چشمگیری کوتاه کردهایم. در نتیجه این اقدامات، امروز قادریم بسیاری از ترانسفورماتورهای سفارشی و خاص را حداکثر ظرف مدت سه ماه طراحی، تولید و تحویل دهیم؛ در شرایطی که میانگین زمان تحویل این رده از محصولات در صنعت معمولاً بین شش ماه تا یک سال به طول میانجامد. این سرعت عمل، صرفاً یک مزیت رقابتی نیست، بلکه نشاندهنده تعهد عملی ما به حفظ سرمایه، زمانبندی و اعتماد کارفرمایان است.
امروزه مدیران پروژهها به جای تمرکز صرف بر قیمت خرید اولیه، رویکرد هزینه چرخه عمر (LCC) را ملاک قرار میدهند؛ نگاه مهندسی نیروترانسفو به این پارامتر چیست؟
این یک رویکرد کاملا حرفهای و منطبق بر اقتصاد مهندسی است. ترانسفورماتور تجهیزی مصرفی و کوتاهمدت نیست و در اغلب پروژههای صنعتی بیش از سه دهه در مدار بهرهبرداری پیوسته قرار دارد؛ بنابراین هزینه واقعی آن در فاکتور خرید خلاصه نمیشود، بلکه مجموع هزینههایی است که در طول ۳۰ سال به پروژه تحمیل میکند یا مانع از تحمیل آن میشود. ما همواره به کارفرمایان توصیه میکنیم ارزیابیهای خود را بر مبنای هزینه چرخه عمر تجهیز (Life Cycle Cost) انجام دهند.
ترانسفورماتوری که تلفات انرژی کمتری داشته باشد، در شرایط نامساعد مقاومت بالاتری نشان دهد، نیاز به تعمیرات دورهای را به حداقل برساند و عمر مفید بالاتری ارائه دهد، در عمل انتخابی اقتصادیتر است؛ حتی اگر قیمت اولیه آن تفاوت داشته باشد. میزان تلفات طراحیشده در محصولات نیروترانسفو عمدتاً در دامنه منفی تلرانس مجاز استاندارد قرار دارد، یعنی تلفاتی به مراتب کمتر از سقف مجاز آییننامهها دارد که در مقیاس عمر پروژه صنعتی، صرفهجویی مالی عظیمی در مصرف انرژی رقم میزند، تقاضای توان را کاهش میدهد و طول عمر عایقی را بالا میبرد.
علاوه بر این، در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی که به دلیل حضور درایوها و بارهای غیرخطی با اعوجاج شدید هارمونیکی روبهرو هستیم، ترانسفورماتورهای ما با در نظر گرفتن دقیق ضریب K (K-Factor) طراحی و ساخته میشوند. این رویکرد فنی از تلفات حرارتی مضاعف ناشی از هارمونیکها جلوگیری کرده و پایداری و دوام تجهیز را در بلندمدت تضمین میکند.
توان طراحی اختصاصی و بومی همواره به عنوان یکی از نقاط قوت نیروترانسفو مطرح میشود؛ این قابلیت مهندسی در عمل چه ارزش افزودهای برای کارفرمایان ایجاد میکند؟
در پروژههای واقعی، شرایط محیطی وعملیاتی به ندرت منطبق بر الگوهای کاملاً استاندارد و پیشفرض کاتالوگی است. چالشهایی نظیر محدودیت شدید فضا در پستها، شرایط اقلیمی ویژه، بارگذاریهای نامتقارن، لزوم در نظر گرفتن طرحهای توسعه آتی و حتی مواردی که مشخصات اولیه خرید کاملا منطبق بر نیاز واقعی سایت نیست، به کرات پیش میآید؛ به همین دلیل، ما طراحی مهندسی را صرفاً تبدیل چند داده عددی به نقشه ساخت نمیدانیم، بلکه آن را فرایند کشف بهینهترین پاسخ فنی برای حل مسئله کارفرما تعریف میکنیم.
برخورداری از دانش فنی بومی و تیم طراحی مستقل به ما این امکان را میدهد که در گستره ترانسفورماتورهای توزیع روغنی، محصول را متناسب با مختصات فنی هر پروژه پیکربندی و تولید کنیم. این سطح از انعطافپذیری مهندسی موجب میشود کارفرما بدون نیاز به تغییرات پرهزینه در زیرساختهای جانبی یا تحمیل ریسکهای عملیاتی، تجهیزی دریافت کند که دقیقاً با چالشهای سایت پروژه هماهنگ شده است.
اشاره کردید که گاهی مشخصات اولیه اعلامشده از سوی مشتری دقیق نیست؛ در مواجهه با این موارد رویکرد نیروترانسفو چگونه است؟
تجربه عملی ما در پروژههای متعدد نشان داده است که درخواست اولیه لزوما بهینهترین پاسخ برای نیاز فنی سایت نیست. به همین دلیل، در بسیاری از پروژهها پیش از ورود به فاز پیشنهاد مالی و طراحی نهایی، یک فرایند مشاوره و نیازسنجی دقیق مهندسی را با همراهی تیم فنی کارفرما پیش میبریم. طی این فرایند، شرایط بارگذاری، اقلیم، هارمونیکها و اطلاعات بهرهبرداری با دقت تحلیل میشوند تا نیاز واقعی پروژه مشخص شود.
خروجی این بررسیهای کارشناسی گاهی مسیر پروژه را بهطور مثبت تغییر میدهد؛ در مواردی مشخص میشود که ظرفیت مورد نیاز کمتر از برآورد اولیه است که این امر مانع از هدررفت سرمایه کارفرما میشود، و در مواردی برعکس، محاسبات فنی نشان میدهد که برای جلوگیری از خطرات آتی نیاز به ظرفیت بالاتر یا نوع متفاوتی از ترانسفورماتور وجود دارد. ما این بازنگری و ارائه مشاوره تخصصی را بخشی از مسئولیت حرفهای خود میدانیم، چرا که نگاه ما به تعامل با مشتری، فراتر از یک معامله کوتاهمدت و در قالب یک شراکت بلندمدت مهندسی تعریف شده است.
کیفیت و قابلیت اطمینان محصولات در نیروترانسفو از طریق چه سازوکارها و استانداردهایی ارزیابی و تضمین میشود؟
رویکرد ما این است که کیفیت باید ماهیتی کاملا قابل اندازهگیری، مستند و اثباتپذیر داشته باشد. بر همین مبنا، کلیه محصولات نیروترانسفو بر اساس الزامات استاندارد مرجع و بینالمللی IEC 60076 ارزیابی و آزموده میشوند.
برای تحقق بالاترین دقت در نتایج، آزمایشگاه فشارقوی اختصاصی نیروترانسفو به پیشرفتهترین تجهیزات تست از کمپانی نامآشنای High Volt آلمان مجهز شده است و تمامی آزمونهای روتین، نوعی و اختصاصی با دقیقترین کالیبراسیون در این مرکز انجام میپذیرد. گزارشهای رسمی آزمون (Test Reports) و گواهینامههای انطباق به همراه محصول تحویل کارفرما میشود تا اطمینان قطعی حاصل شود که تجهیز پیش از ورود به مدار برقدار شدن، سختگیرانهترین شاخصهای فنی را با موفقیت پشت سر گذاشته است. از دیدگاه ما، تست نهایی صرفاً یک الزام بروکراتیک نیست، بلکه محکمترین سند شفافیت و زیربنای اعتماد پایدار میان تولیدکننده و بهرهبردار محسوب میشود.
یکی از ویژگیهای بارز نیروترانسفو در ارزیابیهای بازار، کیفیت بالای محصولات و تعهد در خدمات پس از فروش است؛ این اعتبار بر چه بنیانی استوار شده است؟
ما هیچگاه به موضوع کیفیت به عنوان یک شعار تبلیغاتی و تجاری نگاه نکردهایم. طی سالهای اخیر، تمام توان و سرمایهگذاری مجموعه بر تقویت زیرساختهای طراحی، روزآمدسازی فناوری خطوط تولید، استقرار سیستمهای سختگیرانه کنترل کیفیت، تجهیز آزمایشگاهها و ارتقای سطح دانش سرمایه انسانی متمرکز بوده است. خروجی طبیعی و ملموس این استراتژی، ارتقای چشمگیر کیفیت نهایی و کاهش قابلتوجه نرخ خرابی در شبکه بهرهبرداری بوده است.
پشتوانه این سطح از کیفیت، ارائه دو سال گارانتی تعویض بدون قید و شرط برای تمامی محصولات نیروترانسفو است؛ تعهدی که تنها زمانی در یک سازمان امکانپذیر است که تولیدکننده به مهندسی، متریال و فرایند ساخت خود اطمینان صددرصدی داشته باشد. آمار عملکرد تجهیزات و کارنامه عملیاتی ما در سالهای گذشته اثبات میکند که نرخ بروز نقص در محصولات نیروترانسفو، چه در دوران طلایی گارانتی و چه پس از آن در چرخه عمر طولانی تجهیز، در پایینترین سطح ممکن قرار داشته است.
جایگاه و سهم بازار نیروترانسفو در صنعت ترانسفورماتور کشور در حال حاضر در چه وضعیتی قرار دارد؟
بر مبنای گزارشها و دادههای منتشرشده از سوی فعالان و مراجع این صنعت، نیروترانسفو در حال حاضر حدود ۱۶ درصد از سهم بازار ترانسفورماتورهای توزیع کشور را در اختیار دارد و در جایگاه یکی از تامینکنندگان اصلی شبکه و صنایع مادر قرار گرفته است.
با این وجود، ما در نیروترانسفو سهم بازار عددی را تنها شاخص ارزیابی موفقیت سازمانی نمیدانیم. آنچه برای ما ارزش بنیادین دارد، نرخ بالای تکرار خرید و اعتماد کارفرمایانی است که در پروژههای توسعهای و جدید خود نیز مجدداً نیروترانسفو را به عنوان شریک معتمد انتخاب میکنند. از نگاه ما، تداوم این همکاریهای بلندمدت و حفظ رضایت بهرهبرداران صنعتی، معتبرترین معیار موفقیت و پایداری یک برند مهندسی است.
در سالهای اخیر نیروترانسفو گامهای بلندی در حوزه سرمایهگذاری و توسعه زیرساخت برداشته است؛ نقشه راه و جزئیات این طرحهای توسعهای را چگونه تبیین میکنید؟
دیدگاه ما نسبت به مفهوم توسعه، بسیار فراتر از افزایش صرف ظرفیت فیزیکی خطوط تولید است. اگر توسعه تنها به خرید ماشینآلات خلاصه شود، خروجی آن افزایش مقطعی تیراژ خواهد بود، نه خلق مزیت رقابتی پایدار. باور ما این است که توسعه واقعی زمانی محقق میشود که بهطور همزمان و متوازن در حوزههای انتقال فناوری، ارتقای دانش فنی، توانمندسازی سرمایه انسانی، بهبود زیرساختهای ساخت و آزمون، کنترل کیفیت و پیادهسازی نظامهای نوین مدیریتی رخ دهد.
بر مبنای همین رویکرد همهجانبه، اجرای کلانپروژه طرح توسعه نیروترانسفو از سال ۱۳۹۸ در منطقه آزاد ماکو کلید خورد. فاز نخست این مجتمع صنعتی پیشرفته که به ساخت تخصصی مخازن انواع ترانسفورماتور اختصاص دارد به بهرهبرداری کامل رسیده است و در فازهای بعدی، خطوط پیشرفته تولید ترانسفورماتورهای توزیع، فوقتوزیع و قدرت وارد مدار خواهند شد. ارزش روز این سرمایهگذاری در حال حاضر بالغ بر ۲۵ هزار میلیارد ریال برآورد میشود که نکته حائز اهمیت آن، تامین صددرصدی این منابع از محل اعتبارات داخلی و توان مالی خود مجموعه است؛ موضوعی که نشان از استواری ساختار مالی شرکت بر پایههای واقعی و تعهد به برنامهریزیهای بلندمدت صنعتی دارد.
اگر بخواهید هویت و رسالت نیروترانسفو را در یک جمله برای مدیران و تصمیمگیران صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و انرژی خلاصه کنید، چه تعبیری به کار میبرید؟
نیروترانسفو مجموعهای مهندسیمحور است که با اتکا به دانش فنی بومی، کیفیت اثباتپذیر، چابکی در تحویل و درک عمیق الزامات عملیاتی، ریسک پروژههای کلان صنعت انرژی و صنایع مادر را به حداقل رسانده و ارزشی پایدار در طول چرخه عمر پروژهها خلق میکند.
در یک نگاه کلی، فرمول اعتماد پایدار به نیروترانسفو در چیست؟
در فضای رقابتی امروز، مفاهیمی چون کیفیت، نوآوری و مشتریمداری واژگانی متداول هستند؛ اما آنچه در رویکرد مدیریتی نیروترانسفو نمود عینی دارد، ترجمه این مفاهیم به خلق ارزش واقعی در میدان عمل است. در این نگاه استراتژیک، ترانسفورماتور صرفاً یک تجهیز فیزیکی نیست، بلکه یکی از ارکان کلیدی موفقیت و پایداری در پروژههای کلان صنعتی محسوب میشود.
چابکی در تحویل، توان طراحی اختصاصی متناسب با اقلیمهای گوناگون، بهرهگیری از آزمایشگاههای مجهز به فناوری High Volt آلمان بر مبنای استاندارد IEC 60076، کاهش محسوس تلفات انرژی و هزینه چرخه عمر، ارائه دو سال گارانتی تعویض بدون قید و شرط و توسعه مداوم زیرساختها در کنار سرمایهگذاری در طرح توسعه ماکو، زنجیرهای منسجم از مزیتهای رقابتی نیروترانسفو را شکل دادهاند. با این حال، بنیاد تمام این دستاوردها بر یک اصل پایدار استوار است: «پیش از ساخت ترانسفورماتور، باید اطمینان و اعتماد مهندسی ساخته شود.»
تداوم این نگاه راهبردی، نویدبخش حضور پررنگتر نیروترانسفو در تجهیز زیرساختهای استراتژیک کشور و توسعه سهم این برند ملی در بازارهای منطقهای انرژی خواهد بود.
دیدگاه شما چیست؟